Blogs


Το πρόβλημα είναι μόνο ο Χάρης;

Το πόρισμα της ερευνητικής επιτροπής για τον Συνεργατισμό ανέδειξε πράματα και θάματα, τα οποία, όπως και σε άλλες περιπτώσεις κρίσεων, θα μπορούσε κάποιος να πει πως αποτελούν -κάποια εξ αυτών τουλάχιστον- κοινό μυστικό.

Του Θανάση Αθανασίου

Το πόρισμα εντοπίζει όχι μόνο τα γεγονότα αλλά και τα γεγονότα που οδήγησαν στα γεγονότα. Είναι σαν ένας χάρτης, ένα δίκτυο, που αν διευρυνθεί, έχω την εντύπωση πως θα οδηγήσει στα ενδότερα της λειτουργίας της κυπριακής πολιτείας, της κυπριακής πραγματικότητας, όπως διαμορφώνεται μετά το 1974.

Το πρόβλημα είναι συστημικό και δεν πρόκειται να λυθεί μόνο με την παραίτηση του όποιου υπουργού οικονομικών, αλλά με την ίδια την αναγνώριση της φύσης του προβλήματος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο Υπουργός Οικονομικών δεν θα πρέπει να παραιτηθεί αναλαμβάνοντας το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογεί.

Ωστόσο, ελλοχεύουν δύο κίνδυνοι, που συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον: Η κοινωνική πίεση να εκτονωθεί μέσω μιας παραίτησης, και ένας αποδιοπομπαίος τράγος να λειτουργήσει ξανά σαν το χαλί κάτω από το οποίο κρύβονται τόσα χρόνια τα προβλήματα κακοδιαχείρησης, διαφθοράς, διαπλοκής, παραπλάνησης κλπ.

Φαίνεται, την ίδια ώρα, ότι η αδυναμία εξυγίανσης και εξέλιξης του κυπριακού κράτους, στο βαθμό που πρέπει, οφείλεται, εν μέρει, στο δίκαιο της ανάγκης, το οποίο δεν εξυπηρετεί πλέον το δημόσιο συμφέρον, δεν εξυπηρετεί στο μέγιστο βαθμό την Κυπριακή Δημοκρατία, και για να παραφράσω μια φράση του προέδρου του Ανωτάτου (σε κείμενο του το 2014 για τα πενήντα χρόνια επίκλησης του δικαίου της ανάγκης), παρόλο που το δίκαιο της ανάγκης έσωσε την Κυπριακή Δημοκρατία και επέτρεψε την ομαλή λειτουργία των τριών εξουσιών της, δεν παύει από το να αποτελεί συνταγματική «ανωμαλία».

Όντως το δίκαιο της ανάγκης έσωσε την Κυπριακή Δημοκρατία, ως προσωρινό μέτρο διεκδίκησης δικαιωμάτων απέναντι στην Τουρκία κλπ, αλλά η Κυπριακή Δημοκρατία είναι Κράτος και δεν μπορεί να λειτουργεί επ άπειρον στη βάση μιας προσωρινής, πλην αναγκαίας παρέκκλισης.

Η απουσία "κανονικότας", συνεπεία της εισβολής και του βίαιου τρόπου με τον οποίο ανοικοδομήθηκε (σε όλα τα επίπεδα) η ελεύθερη Κύπρος μετά το 1974, είναι ορατή σε όλες τις εκφάνσεις (μέσω συνεχών και διαδοχικών κρίσεων σε όλους τους τομείς) της σύγχρονης κυπριακής πραγματικότητας.

Το πόρισμα της ερευνητικής επιτροπής για τον Συνεργατισμό εντοπίζει ευθύνες σε κόμματα, βουλή, Κεντρική Τράπεζα, εκτελεστική εξουσία - Πρόεδρο της Δημοκρατίας κλπ. Ο Χάρης Γεωργιάδης δεν είναι όλα αυτά, αλλά εκπροσωπεί κάποια από αυτά. Και έχει το συγκεκριμένο μερίδιο ευθύνης, το οποίο και πρέπει να αναλάβει λόγω της συμμετοχής του. Το υπόλοιπο μερίδιο, όμως, ποιος θα το αναλάβει; Το "σύστημα";

Η γενίκευση ευνοεί τον αποπροσανατολισμό και φράσεις τύπου «έτσι είναι στην Κύπρο, έτσι εν το σύστημα» φανερώνουν ένα συμβιβασμό με μια στρεβλή πραγματικότητα, που δεν οδηγεί πουθενά, αλλά διαιωνίζει το πρόβλημα και συντηρεί την αίσθηση της συλλογικής ανημπόριας.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τοποθετήθηκε ως γνήσιος εκφραστής της κουλτούρας που διαιωνίζει το πρόβλημα. Ενδεικτική προς τούτο ήταν η δήλωση του πως "προ του 2013 είχαν συσσωρευτεί, όπως η ίδια η (ερευνητική) Επιτροπή επισημαίνει, 7 δις". Όμως τί σημαίνει αυτό; Ότι νομιμοποιείται η μη ανάληψη και απόδοση ευθυνών διότι το πρόβλημα είναι διαχρονικό;

Έχω την εντύπωση ότι το ζητούμενο, σε αυτή τη μεταβατική περίοδο, είναι η συλλογική κατανόηση του προβλήματος.

Το δεύτερο βήμα θα ήταν η ειλικρινής προσπάθεια διόρθωσης της ζημιάς, η πρακτική ανάληψη ευθυνών, η πρακτική απόδοση ευθυνών κλπ.

Βεβαίως, κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά δύσκολο και χρειάζεται να προηγηθεί ραγδαία μείωση - αντιμετώπιση της διαπλοκής και της διαφθοράς. Πρόκειται για ένα ζήτημα το οποίο βρίσκεται στον δημόσιο διάλογο, γεγονός που βοηθά καθώς ανοίγει την αυλαία της συζήτησης "απαγορευμένων", μέχρι πρότινος, κεφαλαίων.

Follow me on Twitter @AthanasiouTh