Κύπρος


1974: Ο ΕΛΔΥΚάριος που δραπέτευσε από τους Τούρκους και για 12 μήνες κρυβόταν σε σπηλιά-Πώς τον έσωσαν Κληρίδης και Ντενκτάς
1974: Ο ΕΛΔΥΚάριος που δραπέτευσε από τους Τούρκους και για 12 μήνες κρυβόταν σε σπηλιά-Πώς τον έσωσαν Κληρίδης και Ντενκτάς

Επιμέλεια: Ελίνα Σταματίου

Αμέσως μετά την τουρκική εισβολή του 1974, στον κατάλογο των αγνοουμένων ανάμεσα στα πολλά ονόματα, θα συμπεριληφθεί και το όνομα ενός 29χρονου Ελλαδίτη, του Στέλιου Γρηγοράκη, ο οποίος δέκα χρόνια νωρίτερα είχε υπηρετήσει στην ΕΛΔΥΚ, και έκτοτε ζούσε μόνιμα στο νησί με τη γυναίκα του και τα παιδιά του.

Ωστόσο, ένα χρόνο μετά και συγκεκεριμένα τον Αύγουστο του 1975 το όνομα του Γρηγοράκη θα επανέλθει στο προσκήνιο, όταν από αγνοούμενος τελικά θα βρεθεί ζωντνανός και θα επανενωθεί μπροστά στις κάμερες, με την οικογένειά του, χάρη στη βοήθεια του αείμνηστου Γλαύκου Κληρίδη.

Η σύλληψη και τα βασανιστήρια

Η περιπέτεια του νεαρού Ελλαδίτη θα ξεκινήσει όταν κατά τη δεύτερη εισβολή και έχοντας καταταγεί ως εθελοντής στην ΕΛΔΥΚ, θα συλληφθεί μαζί με ακόμη 15 στρατιώτες στο Ριζοκάρπασο, από τον τουρκικό στρατό.

Ο Γρηγοράκης θα οδηγηθεί στη συνέχεια από τους Τούρκους σε κέντρο κράτησης, όπου και θα βασανιστεί ανελέητα, προκειμένου να αποκαλύψει αμυντικά σχέδια των Ελλήνων.

Στη συνέντευξη που είχε δώσει χρόνια αργότερα στον δημοσιογράφο της ΕΡΤ, Φρέντυ Γερμανό, είχε πει για την περιπέτειά του:

«Αυτομάτως με σηκώσαν και με πήγαν σε ένα μεγάλο θάλαμο βασανιστηρίων, όπου εκεί στους τοίχους είδα αίματα, δύο πουκάμισα ένα χακί στρατιωτικό και ένα ροζ μες το αίμα. Ο αξιωματικός με δύο αστέρες, Τουρκοκύπριος, μου λέει στα ελληνικά ‘δεν εμαρτύρησες αλλά τώρα θα είναι το τελευταίο σου’. Κι έπιασε ένα σίδερο 3 μέτρα με χτύπησε στα πόδια έπεσα κάτω και ήρθαν 20-30 στρατιώτες μου έβαλαν ένα μαντήλι με εστήσανε στον τοίχο και μου ακούμπησαν ένα αυτόματο στο αυτί. Μετρούσαν από το 1 μέχρι το 10 και είπαν πως αν δεν απεκάλυπτα θα με εκτελούσαν»

«Εγώ φυσικά λέω ίσως αντέξω διότι κατάλαβα πως ήταν ψυχολογικός πόλεμος. Εκείνη τη στιγμή δεν ξέρω πως μου ήρθε, είπα ‘θα αντέξω και βλέπουμε’. Μετρούσαν 1,2,3… στο 9 και μισό και πυροδότησαν με τον γεμιστήρα έξω. ‘Επειδή είσαι Έλληνας στρατιώτης’, μου λένε, ‘είσαι ορκισμένος να μην λέτε εν καιρώ πολέμου τα μυστικά του στρατού όμως θα τα πεις θες δεν θες κι αν δεν τα πεις θα πεθάνεις από βασανιστήρια’. Λέω ‘ο καθένας υπηρετεί για την πατρίδα του όμως δεν γνωρίζω τι μου λέτε να σας πω’. ‘Τότε’ μου λέει, ‘αύριο θα σε πάρουμε στην Κερύνεια εκεί που υπάρχουν χιλιάδες αγνοούμενοι και τους πιάνουμε 10-10 και τους πετάμε στους φούρνους και τους καίμε ή τους εκτελούμε ή τους κάνουμε ηλεκτροσόκ. Τους βγάζουμε τα νύχια των ποδιών των χεριών. Για σένα μια σφαίρα είναι πολύ ακριβή, θα πεθάνεις από βασανιστήρια’»

Ο Στέλιος Γρηγοράκης θα υπομείνει τα φρικτά βασανιστήρια των κατακτητών, μέχρι του σημείου που δεν μπορούσε ούτε να επικοινωνήσει ούτε να αντιδράσει. Τότε ένας Τούρκος αξιωματικός βλέποντας την κατάστασή του θα διατάξει να τον αφήσουν και να τον μεταφέρουν σε φυλακή. Εκεί, ο Γρηγοράκης ενεργοποιώντας το ένστικτο της επιβίωσης, θα καταφέρει να πετάξει την τσίγκινη οροφή και να δραπετεύσει.

12 μήνες σε μια σπηλιά

Μη έχοντας άλλη επιλογή, αποφασίζει να κρυφτεί σε μια σπηλιά κάπου στην Κώμα του Γιαλού, όπου και θα παραμείνει για έναν ολόκληρο χρόνο. Σύμμαχός του κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί, ένας Ε/κ βοσκός, ο Βασίλης Λοϊζου από τη Λεονάρισσα, ο οποίος του έφερνε φαγητό και νερό, με κίνδυνο της ίδιας του της ζωής.

Διαβάστε επίσης: Τον παρέδωσαν στον πατέρα του με το κρανίο σπασμένο στα δύο - Ο 17χρονος αγωνιστής της ΕΟΚΑ και η μέρα που οι Βρετανοί αιματοκύλισαν την Αμμόχωστο

Κάποια στγμή, μέσω της οικογένειας του βοσκού, θα καταφθάσουν πληροφορίες για την ύπαρξη του εγκλωβισμένου Γρηγοράκη στον Ανδρέα Ματσουκάρη -προϊσταμένου της Υπηρεσίας Ανθρωπιστικών Θεμάτων.

Αφού διασταυρωθούν οι πληροφορίες αυτές, στις 7 Αυγούστου του 1975 Γλαύκος Κληρίδης, Ραούφ Ντενκτάς, Ανδρέας Ματσουκάρης και ο προϊστάμενος του Ερυθρού Σταυρού θα μεταβούν με ένα αυτοκίνητο στο σημείο της σπηλιάς προκειμένου να παραλάβουν τον 29χρονο Ελλαδίτη και να τον μεταφέρουν πίσω στην οικογένειά του.

Διαβάστε επίσης: Η σημαία με την οποία σκεπάστηκε το σώμα του ήρωα της ΕΟΚΑ Πάτροκλου Κόκκινου στο Μουσείο Αγώνος

Στη διαδρομή μάλιστα, ο Κληρίδης πειράζοντας τον Ντεκντάζ τον ρώτησε: «Πού βρήκες αυτό το αυτοκίνητό Ραούφ, είναι από αυτά που έχετε κλέψει;», για να πάρει την απάντηση του Τουρκοκύπριου ηγέτη των κατεχομένων: «Όχι είναι από αυτά που μας έχετε αφήσει».

Όταν έφτασαν τελικά στο σημείο, ο Γλαύκος Κληρίδης προσπαθούσε επί ώρα να πείσει τον Γρηγοράκη να βγει, αλλά εκείνος φοβισμένος μήπως πρόκειται για κάποια παγίδα των Τούρκων δεν έβγαινε. Όταν ωστόσο είδε το σημάδι του Ερυθρού Σταυρού, πίστηκε και δέχτηκε να βγει.

Διαβάστε επίσης: «Θυμάμαι τον πατέρα μου στο φέρετρο και τα μαλλιά του καλυμμένα με αίμα»

Λίγο αργότερα κάμερες θα απαθανατίσουν τη συγκλονιστική στιγμή της επανένωσής του με την γυναίκα του και το παιδί του, που για ένα χρόνο τον είχαν για νεκρό.

Η συγκλονιστική συνέντευξη του Γρηγοράκη στην ΕΡΤ και τον Φρέντυ Γερμανό, όπως αναμεταδόθηκε το 1993 στο πλαίσιο της εκπομπής του αξέχαστου δημοσιογράφου “Οι εκπομπές που αγάπησα”:

Πηγή: Αρχείο ΕΡΤ/”Οι εκπομπές που αγάπησα” του Φρέντυ Γερμανού

Διαβάστε επίσης: Ο αντάρτης του Αυξεντίου που γλίτωσε από τη σφαίρα χάρη σε μια Καινή Διαθήκη